Dzieci z ADHD

13-12-2011

Autorka tego tekstu jest mamą sześcioletniego chłopca z rozszczepem kręgosłupa i licznymi wadami wrodzonymi. Uśmiecha się do życia, bo jej syn też jest szczęśliwy – mimo choroby. Napisała poradnik dla rodziców dzieci niepełnosprawnych i upośledzonych. Dziś fragment o ADHD.

Foto. dreamstime.com

ADHD – co to znaczy?

Skrót ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder) to nic innego jak zespół nadpobudliwości psychoruchowej lub, innymi słowy mówiąc, zespół hiperkinetyczny. Terminy te robią ostatnio karierę, niemalże co drugie dziecko, postrzegane jako żywe, energiczne, roztrzepane, klasyfikowane jest jako dziecko nadpobudliwe. Jednakże, żeby postawić taką „diagnozę”, nierzadko trzeba czasu oraz dobrego fachowca. Nie każdy wie np. że dziecko nadpobudliwe nie ma czegoś za dużo, ale wręcz odwrotnie – ma za mało zdolności do wewnętrznej kontroli i hamowania.

 

Rozpoznać ADHD

Dziecko z ADHD jest przeważnie nadmiernie ruchliwe, nie chodzi lecz biega, ma problemy z pójściem spać, jest bardzo gadatliwe, ma problemy z koncentracją i skupieniem uwagi, nierzadko bywa agresywne; jego świat to chaos. To, niestety, tylko niektóre z zachowań towarzyszących na co dzień takiemu dziecku. W przypadku dzieci na wózku inwalidzkim trudny do zmierzenia jest stopień nadaktywności. Ważne jest też, by właściwie rozpoznać to schorzenie. Zespół zaburzeń może być również wynikiem wewnętrznej walki między dwoma światami. Często bowiem dzieci, u których stwierdzono ADHD, są bardzo inteligentne, więc doskonale rozumieją swe ograniczenia wynikające z faktu poruszania się na wózku, niejednokrotnie do końca je akceptują, co objawiać się może zachowaniem podobnym do zachowań dzieci z nadpobudliwością psychoruchową.

 

Skąd bierze się ADHD?

Naukowcy twierdzą, iż zespół ten uwarunkowany jest genetycznie i ryzyko wystąpienia zespołu nadpobudliwości psychoruchowej u dziecka wzrasta do 50%, jeśli jedno z rodziców miało lub ma zespół hiperkinetyczny. Jednakże jedną z podstawowych przyczyn tego schorzenia są mikrouszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego (OUN). Jest to grupa dzieci, których uszkodzenia dotyczą obszarów mózgu bezpośrednio odpowiedzialnych za uwagę czy kontrolę zachowań. Może być więc to uszkodzenie okołoporodowe, powypadkowe lub np. po przebytym zapaleniu mózgu.

Nadpobudliwość psychoruchowa to schorzenie, które, jak każde inne, ma swoje objawy, wymaga rozpoznania oraz odpowiedniego leczenia. Rozwój dziecka jest nie tylko wynikiem jego wrodzonych cech, ale także naszego sposobu reagowania na jego zachowanie.

 

Dziecku z ADHD można pomóc

Po pierwsze trzeba zaakceptować fakt, że nie jest ono niegrzeczne czy bezczelne. Dzieci nadpobudliwe nie potrafią ze wszystkich dochodzących bodźców wybrać tego jednego, najważniejszego. Trzeba więc tę liczbę ograniczyć oraz zastosować metody, które skupią jego uwagę na tym, co do niego mówimy. To niełatwe, ale do wykonania. Jeśli dziecko zacznie reagować na zwroty typu „zobacz”, „spójrz na mnie”, wtedy przyszła pora na przekazanie informacji. Ważne, by była ona zwięzła i krótka. Dziecko z ADHD słyszy bowiem tylko ok. 50% z tego, co do niego mówimy, i jest w stanie zapamiętać tylko połowę.

Koniecznym warunkiem do pracy z takim dzieckiem jest spokój. Rodzice dzieci z ADHD częściej doznają negatywnych uczuć: poczucia winy, bezradności, zmęczenia, złości a nawet osamotnienia. Trzeba ogromnej cierpliwości, nieustannej pracy, ponieważ bycie rodzicem dziecka nadpobudliwego to ciężka walka, bywają chwile, które nie zawsze pozwalają nam na bycie przyjaznym tatą czy uśmiechniętą mamą.

 

Sztuczki i sposoby

Na co dzień spotykamy ludzi, którzy uważają, iż wychowaliby nasze dzieci lepiej. Nikt inny tylko my musimy znosić uwagi napływające z otoczenia, które nie może zrozumieć, ile nasze dziecko i my wkładamy pracy w to, żeby mogło ono np. wysiedzieć w jednym miejscu. Są jednak sposoby, tj. plan dnia, który, uwierzcie mi, wprowadzony w życie czyni cuda. Kiedy zauważymy, że malec jest napięty a wszystko wskazuje na to, że zaraz wybuchnie złością, to przede wszystkim trzeba spróbować rozładować sytuację żartem lub odwrócić uwagę. Kiedy np. ściszymy ton głosu, może to zaowocować tym, że malec, chcąc nas usłyszeć, będzie musiał sam się uciszyć. Nawet trudności z zasypianiem mogą się zmniejszyć, jeśli odpowiednio przygotujemy dziecko do przejścia ze stanu aktywności w stan spokoju oraz całkowitego wyciszenia.

 

Świat w porządku

Reasumując: dziecko z ADHD żyje w świecie wewnętrznego niepokoju, więc cały świat wokół niego powinien być uporządkowany. Po pierwsze – wprowadź rutynę, po drugie – ogranicz bodźce, mów jasno do dziecka, planuj. To działa. Przede wszystkim jednak bądź CIERPLIWA. To niełatwe, ale awantury i kary przynoszą odwrotny skutek, a co gorsza – pogłębiają trudności w zachowaniu. Okazuj też zrozumienie, bo tylko ty jesteś w stanie to zrobić. Nikt bowiem nie jest lepszym terapeutą dla swojego dziecka niż jego matka.

 

Praktyczna propozycja pracy z dzieckiem:

 

• stworzenie jasnego przejrzystego planu dnia

• ustalenie tego, co „wolno” i „nie wolno”

• wyciszanie z zastosowaniem różnego rodzaju ćwiczeń

• ustalenie pory aktywności, czyli czasu na szaleństwa

• stopniowe ograniczanie źródeł hałasu, będących główną przyczyną chaosu

• wykluczanie nadmiaru czynników mających wpływ na dekoncentrację uwagi

• próby odwracania uwagi przy manifestacji uczuć negatywnych

• stosowanie systemu motywacji, a także nagradzania za najmniejszą rzecz zrobioną dobrze

• skupienie uwagi dziecka, zanim coś do niego powiemy

• jasno i krótko sformułowane zdania

• ważny jest również sposób mówienia, czyli barwa i ton naszego głosu

 

Ważne, by stale wyrabiać u dziecka zdolność panowania nad emocjami. Warunkiem otrzymania jakichkolwiek efektów w pracy jest zrozumienie istoty problemu. To nieprawda, że dzieci te mają same wady.

 

Oto 35 zalet dzieci z ADHD

1. Mają mnóstwo energii

2. Próbują nowych rzeczy, ryzykują

3. Są gotowe do rozmowy, do długiej rozmowy

4. Dobrze dogadują się z dorosłymi

5. Potrafią robić wiele rzeczy naraz

6. Są inteligentne -  wiele utalentowanych osób miało ADHD

7. Potrzebują mniej snu

8. Mają wspaniałe poczucie humoru

9. Bardzo dobrze opiekują się młodszymi dziećmi

10. Są spontaniczne

11. Widzą szczegóły, których inni nie dostrzegają

12. Rozumieją, jak to jest, gdy ktoś dokucza lub ma problemy – rozumieją innych

13. Potrafią myśleć niekonwencjonalnie

14. Chętnie pomagają innym

15. Są radosne i entuzjastyczne

16. Są obdarzone wielką wyobraźnią

17. Są komunikatywne

18. Są wrażliwe i towarzyskie

19. Chętnie zawierają przyjaźnie

20. Mają wspaniałą pamięć

21. Są odważne

22. Są towarzyskie

23. Są czarujące

24. Są ciepłe i czułe

25. Są troskliwe

26. Są dociekliwe

27. Szybko wybaczają

28. Są szczere

29. Nigdy się nie nudzą

30. Potrafią wczuć się w sytuację innych

31. Intuicyjnie robią wiele rzeczy

32. Są chętne do zabawy

33. Są uczciwe

34. Są optymistyczne

35. Są ciekawe świata