Dieta ze wspomaganiem

(Bez)sens otyłości

W wielu przypadkach podstawowym celem terapii odchudzającej jest modyfikacja przyzwyczajeń żywieniowych. Z jakiegoś powodu organizm chorego ma tendencję do gromadzenia tkanki tłuszczowej. Z punktu widzenia energetyki, gromadzenie tkanki tłuszczowej jest nieuzasadnione. Po co nosić z sobą dodatkowe obciążenie? Przecież każdy wykonywany z obciążeniem krok to większy wydatek energetyczny. Dlaczego więc gromadzimy tkankę tłuszczową? Jedynym uzasadnieniem dla takiej rozrzutności energetycznej jest imperatyw zachowania życia. W toku ewolucji przewagę pewnie dawał taki dobór genów, który, w przypadku nadmiaru pożywienia, pozwala na zgromadzenie zapasów na czas głodu. W dzisiejszym świecie, w krajach rozwiniętych, problem głodu raczej nie występuje. Żyjemy w świecie, w którym żywności jest w nadmiarze. Jednak, nieświadomie, często generujemy swego rodzaju wirtualny stan głodu. Dla naszych organizmów jest nim na przykład długi odstęp pomiędzy posiłkami, brak posiłku w sytuacji, kiedy jesteśmy aktywni, np. podczas pracy w nocy czy wcześnie rano. Jeśli generujemy takie sygnały, nasz ustrój uruchamia procedurę ratunkową – zaczynamy gromadzić zapasy. Świadomość taka powinna pozwolić na wyeliminowanie głodzenia z naszego życia.

Dieta z wysokim IQ

Nie jest to jednak takie proste. Kiedy przez kilkanaście lat nie jadało się śniadania, trudno przełamać poranną niechęć do jedzenia w ciągu miesiąca kuracji. A zmiany, jeśli mają służyć trwałemu efektowi, muszą zostać wprowadzone na resztę życia. Temu służy motywacja do zmian, pogłębienie wiedzy z zakresu dietetyki, zdobycie umiejętności radzenia sobie z planowaniem i komponowaniem posiłków. Działania te nie wymagają interwencji farmakologicznej.

Jednak podczas chudnięcia zostaje wytworzony niestabilny stan energetyczny ustroju. Organizm jest głodzony. Brak jedzenia jest bodźcem stymulującym przybór wagi, dlatego, po nieumiejętnym głodzeniu (bardzo restrykcyjne kalorycznie diety), często dochodzi do powstania efektu „jo-jo”. Inteligentna dieta polega na tym, aby nasz ustrój nie „zorientował się”, że jest głodzony. Podstawowym sposobem takiego postępowania jest utrzymanie odpowiedniego deficytu energetycznego. Musi on być na tyle duży, aby dać satysfakcjonujący efekt w postaci chudnięcia, jednocześnie będąc na tyle małym, aby organizm zanadto nie rozpoznał stanu głodu. Z wytworzeniem deficytu energetycznego wiąże się powstanie specyficznego stanu metabolicznego organizmu. Większe znaczenie dla zaopatrzenia energetycznego zaczynają mieć alternatywne do węglowodanów źródła energii – białko i tłuszcze. Tutaj zaczyna się rola suplementów diety.

Co mogą suplementy?

Można je podzielić na kilka klas. Istnieją preparaty pomagające w wytworzeniu poczucia sytości, hamujące łaknienie, zmniejszające ochotę na podjadanie, szczególnie słodyczy, zabezpieczające dowóz substancji ważnych dla życia – witamin, mikroelementów, wielonienasyconych kwasów tłuszczowych. Są substancje zmniejszające gęstość energetyczną posiłku, ograniczające wchłanianie tłuszczy czy skrobi, w końcu związki zwiększające wydatek energetyczny czy stymulujące przemiany energetyczne zachodzące w komórkach organizmu. Większość z nich nie podlega rygorystycznej kontroli farmaceutycznej, tylko część należy do farmaceutyków sprzedawanych bez recepty. Przy dużej presji społecznej oraz marketingowej ukierunkowanej na odchudzanie, mogą być użytkowane nieprawidłowo i w nadmiarze. Warto więc skonsultować stosowanie danego suplementu z doświadczonym dietetykiem. W przypadku stosowania jakichkolwiek leków w związku ze schorzeniami współistniejącymi (nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, choroby wątroby, nerek, zaburzenia lipidowe), ich stosowanie bezwzględnie powinno odbywać się pod opieką lekarza.

Ziołowe wsparcie

Podczas szczuplenia pewne elementy odżywiania są szczególnie ważne i bezwzględnie należy poświęcić im szczególną uwagę. Takim elementem jest zapewnienie odpowiedniej ilości płynów. „Odpowiednia” to znaczy „jak największa”. Ustrój podlegający wzmożonym procesom katabolicznym wytwarza też dużo substancji szkodliwych, które muszą być z organizmu eliminowane. Szczególną uwagę zwraca się na to podczas stosowania diety białkowej, z uwagi na dużą produkcję związków azotowych, powstających podczas przetwarzania aminokwasów w glukozę. Jednak intensywne nawodnienie organizmu ważne jest podczas odchudzania się każdym sposobem. Kwestię oczyszczania organizmu z powstających toksyn dobrze rozwiązują preparaty oparte na składnikach naturalnych. Zioła o odpowiednim składzie ułatwiają pozbywanie się toksycznych substancji w procesie stymulacji pracy nerek i wątroby. Dodatkową zaletą stosowania ziół w terapii odchudzającej jest ich wpływ uspokajający. Metabolizm tłuszczy owocuje występowaniem w krwi substancji pobudzających. Przy impulsowych zachowaniach żywieniowych mogą one zwiększać ryzyko niekontrolowanego podjadania. Zioła o uspokajającym działaniu pomagają zapanować nad takimi zachowaniami.

Pękaty błonnik

Podstawowym suplementem wspomagającym kurację poprzez wytworzenie poczucia sytości jest błonnik. Błonnik to składnik roślin – duże jego ilości występują szczególnie w warzywach. Generalnie są nim pektyny, ligniny i inne związki organiczne, nietrawione przez nasz przewód pokarmowy. Tabletki zawierające błonnik należy przyjmować przed posiłkiem i ważne jest, aby obficie popić je wodą. Wtedy błonnik w nich zawarty pęcznieje, wypełnia pewną przestrzeń w żołądku i daje ostatecznie uczucie sytości. Błonnik zmniejsza też szybkość wchłaniania cukrów z przewodu pokarmowego. Wypełniając i drażniąc jelita natomiast przyspiesza i reguluje pasaż jelitowy, przyczyniając się do regularnych wypróżnień.

Z kwestią ograniczenia przyjmowania pokarmów wiąże się także ochota na podjadanie, szczególnie słodyczy. W przypadku niedoboru chromu, podczas odchudzania, gdy wytwarzamy deficyt energetyczny, w ustroju, może dochodzić do wahań poziomu glukozy w krwi. Zapobiegać takiemu zjawisku ma suplementacja tego pierwiastka. Postuluje się, że mechanizmem działania jest tu uczulenie komórek na działanie insuliny. Organizm lepiej gospodaruje glukozą, co ma prowadzić do stabilnego poziomu cukru we krwi i – co za tym idzie – zmniejszonej ochoty na podjadanie, szczególnie słodyczy właśnie.

Tłuszcz jednak potrzebny

Suplementacja substancji strategicznych dla ustroju ma prawdopodobnie największe znaczenie. Podczas odchudzania dochodzi do ograniczenia ilości i jakości pokarmów w diecie. Jeśli kuracja trwa krótko, a dieta jest dobrze zbilansowana, nie ma zagrożenia powstania ewentualnych niedoborów. Jednak gdy pacjent oczekuje dużej redukcji wagi, będzie to wymagać dłuższego czasu stosowania reżimu żywieniowego. Kilkumiesięczne ograniczanie pokarmów o określonym składzie prowadzić wówczas może do niedoborów. W Centrum Leczenia Otyłości ograniczenie to dotyczy przede wszystkim tłuszczów. Ich eliminacja z pożywienia służy podbieraniu ich przez organizm z tkanki zapasowej (tłuszczowej), a wiec chudnięciu. Jednak wśród tłuszczy przyjmowanych z jedzeniem istnieją też takie, które naszemu organizmowi są niezbędne. Do nich należą na przykład kwasy tłuszczowe wielonienasycone z rodziny omega3. W normalnej diecie obfitują w nie tłuste ryby. Tych podczas odchudzania ma być jak najmniej.

Inne kwasy tłuszczowe mogą wpływać na przemiany energetyczne zachodzące w tkankach tłuszczowej i mięśniowej. Uważa się, że tak właśnie działa sprzężony kwas linolowy (C.L.A.). U osób z dużą aktywnością fizyczną wspomaga przemiany zachodzące w tych tkankach ułatwiając spalanie tłuszczów i rozbudowę tkanki mięśniowej. Ważną cechą tłuszczy jest to, że rozpuszczają się w nich niektóre witaminy, głównie A, D, E i K. Dla ich wchłaniania potrzebny jest tłuszcz. Podobnie witaminy rozpuszczalne w wodzie warto dostarczyć organizmowi w sytuacji ograniczeń w diecie. Witaminy są często kofaktorami enzymów, czyli białek biorących udział w procesach chemicznych zachodzących w naszych komórkach. W sytuacji stresu metabolicznego kluczowe jest zapewnienie sprawnego przebiegania wszystkich reakcji metabolicznych, które odbywają się właśnie przy udziale tych enzymów.

Przewód pokarmowy pod ochroną

Istnieje też grupa specyfików wpływających na pracę przewodu pokarmowego. Podstawową funkcją jelit, jest trawienie i wchłanianie substancji odżywczych znajdujących się w jedzeniu. Niektóre suplementy diety upośledzają tą funkcję, wpływając na zmniejszenie efektywności pracy jelit. Mniej efektywne wchłanianie np.: tłuszczu oznacza jednocześnie mniejszą ilość energii wchłoniętą przez organizm – a więc restrykcję kaloryczną. Tak działają na przykład preparaty zawierające chitosan. Wiąże on tłuszcz zawarty w pożywieniu, w ten sposób zmniejszając kaloryczność posiłku. Podczas odchudzania warto się wspomagać takimi preparatami wówczas, gdy nie jest możliwe całkowite zapanowanie nad składem posiłku. Istnieją również preparaty w podobny sposób ograniczające wchłanianie skrobi. Długotrwałe stosowanie preparatów ograniczających wchłanianie tłuszczów lub skrobi należy konsultować z lekarzem. Wpływają one bowiem na proces wchłaniania i przy nawet dobrze skomponowanej diecie mogą powodować niedobory ważnych dla zdrowia składników.

Uwaga na spalacze

W końcu, stosowane podczas terapii odchudzających bywają tak zwane spalacze tłuszczu. Stymulują one procesy wymagające energii i powodujące rozproszenie, czyli utratę energii ustroju. Większy wydatek energetyczny, przy zachowanej podaży energii w posiłkach, owocuje wytworzeniem deficytu energetycznego. Więcej energii jest zużywane niż dostarczane i ma to owocować uruchamianiem energii z tkanki zapasowej, a więc chudnięciem. Składnikami takich preparatów najczęściej są wyciągi z roślin o działaniu pobudzającym (kawa, herbata, guarana). Często wyciągi te są bardzo skoncentrowane. W przypadku istnienia schorzeń współistniejących można je stosować wyłącznie pod kontrolą lekarza. W konsekwencji pobudzania metabolizmu wywierają bowiem wpływ na układ krążenia i mogą u osób podatnych powodować silne efekty uboczne.

Drobnym drukiem…

Stosując suplementy diety w celu redukcji wagi ciała należy zawsze zastanowić się nad mechanizmem działania danego suplementu. Powinno się wiedzieć, w jaki sposób wspomagają one odchudzanie i czy stosowana dieta lub etap kuracji odchudzającej wymaga czy też przekreśla możliwość użycia danego środka. Jeśli wydaje się, że opis jego skuteczności jest zbyt piękny, aby być prawdziwym, to z dużym prawdopodobieństwem tak właśnie jest. Suplement to uzupełnienie diety. Sam z siebie nie odchudza. Zawsze zresztą na opakowaniu znajdziemy odpowiedni komentarz dotyczący tej kwestii: „Nie może być stosowany jako substytut zróżnicowanej diety”. Im mniejsze litery owego napisu, tym większą powściągliwość należy zachować w stosunku do opisu skuteczności odchudzającej danego preparatu.