Małe kroki – wielkie zmiany

Zmiana? Boję się!

Większość z nas jest w stanie dokonać skutecznych zmian za pomocą kategorycznych metod, uzyskując natychmiastowe efekty. Inna rzecz – często nie potrafimy tych zmian utrzymać. Powód: zanika początkowy entuzjazm. Ponadto, próby osiągnięcia celów za pomocą radykalnych środków, często kończą się fiaskiem, gdyż.. budzą lęk. Nawet jeśli jesteś osobą wysoce zdyscyplinowaną i odnoszącą sukcesy – z pewnością doświadczyłaś sytuacji, w których silne postanowienie, wprowadzenie drastycznych zmian (jak np. restrykcyjna dieta czy rzucenie palenia), zakończyły się klęską. Do tej pory, nie zdawałam sobie sprawy, że reakcja lękowa przed zmianą, także pozytywną, jest zakorzeniona w fizjologii mózgu. „Strach” przed dopracowaniem się wspaniałego wyglądu czy osiągnięciem ambitnych celów zawodowych, może wynikać ze skutecznego blokowania przez ciało migdałowate.

Trzy mózgi

Człowiek ma trzy „oddzielne mózgi” pochodzące z różnych okresów ewolucji. Podstawę mózgowia stanowi pień mózgu, nazywany „mózgiem gadzim”, który jest odpowiedzialny za funkcjonowanie organizmu. Pień mózgu reguluje bicie serca, przypomina o oddychaniu, dzięki niemu zasypiamy i budzimy się rano. Śródmózgowie tzw. „mózg ssaczy”, znajduje się nad pniem mózgu. To on reguluje wewnętrzną temperaturę, jest źródłem emocji, zarządza reakcją „walka lub ucieczka”, chroniąc nasze życie przed niebezpieczeństwem. Trzecią częścią mózgu jest kora mózgowa, która rozwinęła się jako ostatnia. Jest to miejsce, w którym powstają racjonalne myśli oraz twórcze procesy. Można powiedzieć, że dzięki korze mózgowej rozwinęła się cywilizacja, nauka i sztuka.

Wszystkie części mózgu, nie zawsze pracują płynnie. Zapewne znane są wam sytuacje, kiedy mózg racjonalny podpowiada, że powinniśmy schudnąć, bądź zaprzestać jedzenia czegoś co nam nie służy, ale mimo to zjadamy tabliczkę czekolady.

Śródmózgowie jest odpowiedzialne za wewnętrzny sabotaż i opór przed zmianą. Ciało migdałowate, które jest częścią śródmózgowia, odgrywa kluczową rolę dla naszego przetrwania włączając reakcję walki lub ucieczki, ale ponosi także odpowiedzialność za „włączanie” stanu alarmowego w sytuacjach, gdy chcemy zmienić stare nawyki i zastąpić je nowymi metodami. Każde nowe wyzwanie wiąże się z pewną dozą strachu. Reakcja lękowa mózgu powoduje odcięcie od kory mózgowej, czyli od źródła kreatywności i racjonalnego myślenia. Twórczość i działanie są tłumione w chwili, gdy najbardziej ich potrzebujemy.

Szlachetne oszustwo

Jedną z najskuteczniejszych metod ominięcia tych lęków jest filozofia KAIZEN, która mówi o tym, że, aby ominąć ciało migdałowate, zaczynamy wprowadzać zmiany małymi krokami, które są niemalże niezauważalne dla mózgu. Na przykład, jeśli chcemy przestać słodzić; każdego dnia słodzimy o kilka ziarenek cukru mniej. W przypadku problemu z objadaniem, staramy się jeść o kęs mniej przy każdym posiłku. Gdy chcemy pokonać niechęć do uprawiania sportu zaczynamy od 2-5 minut marszu stopniowo zwiększając czas i dystans.

Małe kroki o których tu mowa są naprawdę małe. To szukanie w życiu łagodnych ścieżek, dzięki którym konsekwentnie zdobywamy szczyty, bez poczucia wyczerpania i lęku. W miarę kontynuowania strategii, twój mózg przygotowuje się do zmiany, tworząc połączenia nerwowe i akceptując nowe nawyki. Dzięki subtelnym działaniom, twój opór i lęk wobec zmiany zaczyna słabnąć. Niewielkie działanie, zaspokaja potrzebę jakiegokolwiek działania i osłabia stres. Z czasem zauważysz, że niemożliwe stało się możliwe.

KAIZEN w praktyce

1. ZADAWAJ MAŁE I OTWARTE PYTANIA

Małe pytania zadawane sobie bądź innym, sprzyjają kreowaniu twórczej energii. Nasz mózg uwielbia pytania. Zadawanie tego samego pytania przez kilka dni lub tygodni i cierpliwe oczekiwanie na odpowiedź stymuluje korę mózgową (hipokamp). Poprzez nieustanne zadawanie jednego pytania zmusza się mózg do zwrócenia na nie uwagi i rozpoczęcia udzielenia odpowiedzi. Pamiętajmy jednak, aby unikać pytań trudnych, które uaktywnią lęk. Pytania w rodzaju „Jak mam schudnąć?” albo „Co mogę zrobić, aby szybko się wzbogacić?” będą stresogenne. Tylko poprzez zadawanie małych, delikatnych pytań utrzymujemy reakcję „walki bądź ucieczki” w uśpieniu. Przykłady pytań, które stymulują proces twórczego myślenia:

• Jaki rodzaj pracy najbardziej mnie ekscytuje i daje mi największe poczucie spełnienia?
• Jakie najmniejsze kroki mogę podejmować, aby poprawić swoją skuteczność?
• W jaki sposób mogę przypomnieć sobie o piciu większej ilości wody?
• Co mogę zrobić, aby choć w małym stopniu poprawić swoje zdrowie (związek, karierę albo dowolnie inną kwestię)?
• Jaka z moich cech czyni mnie (mojego partnera, organizację, współpracownika) kimś wyjątkowym?

2. PODEJMUJ MAŁE DZIAŁANIA

Poprzez podejmowanie kroków, które są niemalże nieodczuwalne, położysz podwaliny pod stałą drogę ku zmianie. Przykłady małych działań wg. filozofii Kaizen:

Cel: zmniejszenie wydatków. Działanie: przed udaniem się do kasy odłóż jeden produkt z koszyka

Cel: dłuższy sen. Działanie: każdej nocy kładź się minutę wcześniej albo zostań w łóżku minutę dłużej każdego ranka.

Zacznij od ustalenia, w której dziedzinie życia możesz najbardziej skorzystać na wprowadzeniu małych kroków w kierunku rozwoju. Poprzez upewnienie się, że mały krok jest naprawdę trywialny, dajemy sobie szansę na powodzenie. Radość z powodu wykonania pierwszego kroku da nam siłę i chęć do kolejnego działania.

3. ROZWIĄZUJ MAŁE PROBLEMY

Poprzez koncentrowanie się na małych problemach, możesz uniknąć wielkich kosztów. Ignorowanie niewielkich ostrzeżeń, które mówią: „Coś jest nie tak. Musisz zwolnić i przyjrzeć się sprawie” często kończą się poważną konsekwencją.

„Stawiaj czoła sytuacjom trudnym, kiedy wciąż są jeszcze łatwe; dokonuj wielkich czynów za pomocą serii małych działań”. – Tao Te ching

4. PRZYZNAWAJ SOBIE MAŁE NAGRODY

Małe nagrody zwiększają wewnętrzną motywację. Są w rzeczywistości formą uznania. Pokazują, że firma lub przełożony docenia zaangażowanie pracownika. W życiu prywatnym małe nagrody pozwalają pokazać wdzięczność. Pamiętaj jednak, że nagroda powinna być dopasowana do osoby, gdyż to co dla ciebie będzie nagrodą, dla kogoś może być utrapieniem. Jedni bowiem cieszą się z komplementów, a inni uważają, że częste komplementowanie jest szkodliwe.

5. ROZPOZNAWAJ MAŁE MOMENTY

Zastosowanie Kaizen może doprowadzić do wielu twórczych przełomów, zwiększyć motywację do rozwoju, a także wpłynąć na poprawienia związków. Zauważ ile czasu poświęcasz na rozważaniu o przeszłości i jak często ignoruje się małe momenty dnia codziennego. Docenianie małych gestów takich jak miły ton głosu partnera czy delikatny dotyk pozytywnie wpływa na poprawę relacji. Dzieci są całkowicie skoncentrowane na chwili obecnej, dzięki temu czerpią radość z wykonywanej czynności. Kaizen zachęca do szukania inspiracji w każdej sytuacji, integracji z drugą osobą i dostrzeganiu pozytywnych niuansów, które pozytywnie wpłyną nie tylko na nas, ale i na całe otoczenie.

Możemy okazywać szacunek wobec samych siebie, podejmując małe kroki mające na celu poprawę naszego zdrowia i relacji z innymi. Możemy okazywać szacunek innym dziękując za ich trud, zaangażowanie i poświęcony czas. Gdyby jednak więcej ludzi prowadziło swoje społeczne, zawodowe i uczuciowe życie z przeświadczeniem, że małe kroki naprawdę mają znaczenie i nawet niewielki kontakt z drugą osobą jest niezwykle ważny, mogłoby to wpłynąć na jakość naszego życia, a w szerszej perspektywie na los ludzkości. Bądźmy zatem hojni w codziennych małych czynach, myślach i działaniach.